Әти – канат куючы

Фәрхәт Кинҗәбаев – энергиясе һәрвакыт чишмә кебек бәреп торган кеше. Тумышы белән Рәтамак авылыннан, ул яшьтән үк укуда, спортта, хезмәттә беренче булырга күнеккән. Фәрхәт һәрвакыт иң яхшы укучылар арасында була, һәм нәкъ менә география укытучысы В. Г. Идиатуллин киңәше буенча ул, институтның табигый-география факультетына укырга кергәч, тормышын педагогика белән бәйләргә карар кыла.

Фәрхәтнең студент еллары бай була. Ул спорт мастерына кандидат нормативын үтәп, спорт ориентлашуы белән җитди мавыга, ә параллель рәвештә Уфа ДОСААФында парашют спортын үзләштерә. Ул һәр җәйне студентлар төзелеш отрядлары составында Благовар, Караидел һәм Ярмәкәй районнарында эшли. 1981 ел аеруча истә кала: Абдулкәрим авылында Фәрхәт “Т-16” тракторында эшли, ә урак вакытында алдынгы комбайнчы Камил Миняҗевка “Колос” комбайнында штурвалчы булып ярдәм итә. Студентларның соңгы аккорды производство практикасы була: курсташлары белән бергә ул Дагыстан, Әзербайҗан, Грузия һәм Әрмәнстан предприятиеләре буйлап йөри.

Диплом алгач, яшь белгеч Себергә китә, анда бер ел Кемеров өлкәсенең Барачат мәктәбендә география укыта. Гаилә хәле буенча Фәрхәт Башкортстанга кайта һәм педагогик эшчәнлеген Уфаның 24 нче мәктәбендә дәвам итә. 1986 елда аны Совет Армиясе сафларына алалар – хезмәтен ул Германиядәге Совет гаскәрләре төркеменең данлыклы десант-штурм бригадасында үтә (Котбус шәһәре).

Туган ягына кайткач, Фәрхәт Вагыйз улы Ярмәкәй урта мәктәбендә эшли башлый, география, сызым һәм рәсем укыта. Көчле һәм дус коллективта ул үзенең һөнәрен таба. Укытучы балалар өчен туристлык походлар, чаңгы ярышлары һәм турслетлар оештыра. Аның командалары спорт ориентирлашу буенча район һәм республика ярышларында даими рәвештә призлы урыннар яулый.

Педагогның аерым горурлыгы – аның картографик эшләре. Фәрхәт Вагыйз улы “Чишмәкәй” лагереның җентекле картасын һәм Ярмәкәй районының рельефлы картасын үзе төзеде. Бу уникаль әсбаплар озак еллар дәвамында спорт чараларын уздыру өчен нигез булып торды һәм бүген Ярмәкәй мәктәбе музейларында һәм тарих, туган якны өйрәнү музеенда кадерләп саклана.

1988 елда Фәрхәт Вагыйз улы Уфаның ДОСААФ клубыннан өч Д-5 десант парашюты һәм ике З-5 запас парашюты алып кайта. Мәктәптә үк чын парашют клубы оештыра. Педагог өлкән сыйныф укучыларын гөмбәзне дөрес салырга, эксплуатацияләү кагыйдәләренә һәм хәвефсезлек техникасына өйрәтә. Өч ел рәттән һәр җәй ул 20 баладан торган төркемне бер атнага Уфаның ДОСААФ авиаклубына йөртә. Анда укучылар күнегүләр ясап, чын сикерүләр өчен парашютлар салуны эшкәртә һәм АН-2 самолетыннан өчәр тапкыр сикерә. Соңрак, авиаклубның филиалы Октябрьский шәһәрендә ачылгач, анда күнегүләр ясарга йөрткән. Сүз уңаеннан, батыр курсантлар арасында ике кыз да була. Клубта тәрбияләнүчеләрнең күбесе соңыннан үз тормышларын армия белән бәйләп, ВДВ һәм диңгез пехотасына хезмәт итәргә китщте. Фәрхәт Вагыйз улы бүгенге көнгә 85 тапкыр парашют белән сикергән.

Моның белән “авиация тарихы” тәмамланмый. 1992 елда район мәгариф бүлеге дельтаплан сатып ала. Фәрхәт Вагыйз улы үзенең шәкерте Тимерҗан Гафуров белән беренче мәртәбә таудан һавага күтәрелергә омтыла. Ике елдан соң район хакмияте башлыгы кырларны һавадан эшкәртү идеясе белән яна башлый. Күмертаудан (анда танылган Ка-27 вертолетларын чыгаралар) профессиональ дельталет китергәннәр, ә очышларга өйрәтергә ике инструктор – халыкара класслы спорт мастеры килгән. Соңрак, кырларны һавадан эшкәртә башлаганда, Фәрхәт Вагыйз улы төньякта эшли башлаган була инде, һәм дельталет штурвалына аның үсеп җиткән укучысы Тимерҗан утырган. Тиздән дельталетка ихтыяҗ юкка чыга, һәм бу романтик вакыйга тәмамлана. Әмма Фәрхәт Вагыйз улы шулкадәр якты, мавыктыргыч мизгелләр кичергәне өчен язмышына чиксез рәхмәтле.

Фәрхәт Вагыйз улы үзе сугыш хәрәкәтләрендә катнашмаган, әмма ул һәрвакыт Әфган һәм Чечен сугышлары ветераннарына, шулай ук махсус хәрби операция сугышчыларына тирән ихтирам белән карый. Аның укучылары үзләрен “куып йөрткән” һәм сызым буенча белем таләп иткән кырыс укытучыларын әлегә кадәр җылы һәм рәхмәтле итеп искә ала. Вакыт шуны күрсәтте: бу күнекмә аларга һәркайда, хәтта көндәлек тормышта да кирәк була. Ә Фәрхәт Вагыйз улы үзенең төп педагогик горурлыгы итеп тәрбияләнүчесе – Русия Герое, генерал-майор Руслан Вил улы Гарифуллинны саный.

Мәктәп эше белән беррәттән Фәрхәт Вагыйз улы көчле волейбол җыелма командасын да җыйды, алар даими рәвештә район һәм республика ярышларында кубоклар яулады.

Шунысы игътибарга лаек, хатыны Луиза Ибраһим кызы, география укытучысы булып эшләп, мәктәпкә 33 елдан артык вакыт биргән. Ул “Русия Федерациясенең гомуми белем бирүнең Мактаулы хезмәткәре” дигән исемгә лаек булды.

2001 елда Фәрхәт Вагыйз улы гаиләсе тормышында мөһим этап башлана: уллары мәктәпне тәмамлап, студент була. Балаларга лаеклы киләчәк булдыру өчен, Фәрхәт Вагыйз улы катлаулы карар кабул итә – педагогиканы калдырырга. Ул Ханты-Мансийский автоном округында “Покачевнефтегаз” сәүдә-сәнәгать палатасында нефть һәм газ чыгару буенча оператор булып урнашып, үз язмышын кискен үзгәртте. Бу авыр һөнәргә ул нәкъ 20 ел багышлады.

“Миннән һөнәр турында сорасалар, – дип елмая ул, – мин җавап бирәм: миндә ул 50гә 50. Гомеренең яртысы – укытучы, яртысы – нефтьче”.

Хәтта төньякта да Фәрхәт Вагыйз улының актив табигате урынында утырырга ирек бирми. Ул коллективның – җаны: цехның волейбол командасы өчен уйный, призлы урыннар яулый, предприятиенең иҗади тормышында – яңа ел стена газеталары төзүдән алып кар сыннары куюга кадәр актив катнаша.

Иҗатка һәвәсе бүгенге көнгә кадәр аның белән кала. Һәр кышны ул үз йорты ишегалдындагы искиткеч кар сыннары белән күршеләрен сөендерә. Аның башка мавыгуы да бар – ул якыннарының һәм дусларының тәэсирле аклы-каралы портретларын яза. Фәрхәт Вагыйз улы спортка һаман да тугры: буш вакытларында волейбол тренировкаларына йөри һәм ветераннар командасы өчен чыгыш ясый. Аның актив гражданлык позициясе иҗтимагый тормышта да күренә: ул “Ярмәкәй районы десантчылары” сайтын булдырып, алып бара, волонтерлык хәрәкәтендә катнаша һәм СВО зонасында сугышчыларга ярдәм күрсәтә.

Фәрхәт Вагыйз улының горурлыгы – аның уллары. Өлкән улы Марсель –  инженер-энергетик, төньякта эре сәнәгать объектлары төзи. Кечесе Марат бораулау буенча инженер булып эшли. Бүген Фәрхәт Вагыйз улы – оныкларын бик яраткан бәхетле бабай.

2022 елда Фәрхәт Вагыйз улы лаеклы ялга чыкты, әмма эшлекле холкы аңа эшсез озак утырырга мөмкинлек бирмәде. Тагын ел ярым ул күпер отрядында арматурчы булып хезмәт итте, М5 һәм М12 трассаларында күперләр төзеде.

Бүген Фәрхәт Вагыйз улы хатыны белән Ярмәкәй авылында яши, хезмәттәшләре, дуслары һәм якыннары тарафыннан хөрмәт ителә, туган ягына хезмәт итүен дәвам итә.

Улы Марат:

 – Һәр кешенең тормышында ышанычлы таяныч – берсүзсез ышанырга һәм чын күңелдән горурланырга мөмкин булган кеше мөһим. Минем өчен әти шундый кеше булды. Мин аңа искиткеч юмартлыгы һәм сизгерлеге өчен чиксез рәхмәтлемен. Әти беркайчан да бернәрсәне дә кызганмый, гаиләсенә иң яхшысын бирергә тырыша. Кайда гына булмасын, ул һәрвакыт чын күңелдән безнең хәлләр, безгә барысы да җитәме, барысы да тәртиптәме дип кызыксына.

Минем әти – бик тырыш һәм күпкырлы кеше, аның мавыгулары һәм кызыксынулары күп. Әмма аның төп сыйфаты – ярдәмчел булу. Теләсә нинди катлаулы вәзгыятьтә, көннең һәм төннең теләсә кайсы вакытында әти безгә ярдәмгә килергә һәрвакыт әзер.

Әтиемә карап, мин аңлыйм: ир-егетнең чын көче аның эшләрендә, ышанычлылыгында һәм гаиләсен чын күңелдән яратуында ята. Игелекле йөрәгең, һәрвакыт янәшә булуың һәм безне лаеклы кеше булырга өйрәтүең өчен рәхмәт сиңа, әти.

Улы Марсель:

– Мине көчле булырга, гаилә һәм якыннарым өчен җаваплылык тоярга, коралны кулда нык тотарга һәм бернинди эштән дә курыкмаска өйрәткәне өчен әтиемә рәхмәтлемен. Һәм, әлбәттә, автомобиль руле артында үземне ышанычлы хис итүем өчен аерым рәхмәт.